Op 5 mei herdenken we de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Een goede dag om te vragen: wat herdenken we eigenlijk?
In de archieven van de Nederlandse Spoorwegen liggen facturen. Keurig opgesteld, correct berekend, op tijd verstuurd. Ze dateren uit 1942 en 1943, uitgeschreven voor het vervoer vanuit Westerbork richting de Duitse grens. Per persoon, per rit, voor de deportatie van meer dan honderdduizend Joodse Nederlanders naar de vernietigingskampen.
Niemand bij de NS besliste over de moord. Dat was elders. De NS deed gewoon zijn werk.
Dat is precies wat het zo onhoudbaar maakt om te lezen. Niet de monsters, die begrijpen we tenminste. Wat we niet begrijpen en wat we daarom zo hard nodig hebben te begrijpen, is de dienstregeling die gewoon doorliep terwijl mensen werden afgevoerd...